Tężyczka utajona (spazmofilia) to zaburzenie charakteryzujące się nadmierną pobudliwością nerwowo-mięśniową, wynikającą najczęściej z niedoboru magnezu na poziomie komórkowym. Choć objawy są niespecyficzne, choroba ta stanowi jedną z najczęstszych przyczyn przewlekłego złego samopoczucia u młodych, aktywnych osób – szczególnie u pacjentów z Warszawy i całego Mazowsza, zgłaszających się do naszej poradni neurologicznej.
Wyróżnia się dwa typy choroby:
tężyczkę jawną – występującą rzadko,
tężyczkę utajoną – diagnozowaną wielokrotnie częściej, zwykle dopiero podczas próby tężyczkowej (EMG).
Tężyczka utajona często manifestuje się zaburzeniami, które pacjenci błędnie interpretują jako „nerwicę” lub „stres”. Najczęstsze objawy to:
przewlekły niepokój, lęki, napady paniki,
drażliwość, obniżenie nastroju, bezsenność,
uczucie przewlekłego zmęczenia, osłabienie,
trudności z koncentracją i pamięcią,
napadowe zasłabnięcia, wrażenie braku tchu, hiperwentylacja,
zaburzenia mowy (np. zacinanie się),
zwiększona pobudliwość emocjonalna.
Szczególnie istotne jest występowanie napadów paniki, które mogą przypominać choroby kardiologiczne. Badania wskazują na częstą współwystępowalność spazmofilii z zaburzeniami lękowymi oraz zwiększone ryzyko wtórnej depresji.
W przebiegu tężyczki utajonej pacjenci zgłaszają:
skurcze mięśni (najczęściej łydek i stóp),
drętwienie i mrowienie dłoni, stóp, twarzy i języka,
bóle i zawroty głowy,
kołatanie serca, kłucia w klatce piersiowej,
nadmierną potliwość, zimne i sine kończyny,
uczucie „guli w gardle”, skurcz oskrzeli,
drżenia rąk i całego ciała,
objawy pozapiramidowe, ruchy pląsawicze.
Objawy te są różnorodne i często mylnie interpretowane jako problemy kardiologiczne, pulmonologiczne, endokrynologiczne czy psychiatryczne.
Podstawowym czynnikiem biochemicznym prowadzącym do nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej jest hipomagnezemia komórkowa – niedobór magnezu wewnątrz komórek. Zaburza to równowagę pomiędzy:
cAMP (nukleotyd stabilizujący błonę komórkową),
cGMP (nukleotyd nasilający pobudliwość).
Niedobór magnezu prowadzi do:
depolaryzacji błony komórkowej,
wzrostu wydzielania histaminy, acetylocholiny i insuliny,
rozchwiania równowagi jonowej (Na⁺, K⁺, Ca²⁺).
Dlatego klasyczne badania krwi nie odzwierciedlają rzeczywistego niedoboru, a najważniejsze są badania jonów w erytrocytach.
Neurolog analizuje charakter i dynamikę objawów, historię stresu, diety, chorób współistniejących i przyjmowanych leków.
To dwa klasyczne objawy nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej.
Objaw Chvostka – częstszy, zależny od poziomu magnezu w erytrocytach.
Objaw Trousseau – bardziej swoisty, widoczny przy większych zaburzeniach jonowych.
Najczulsze badanie wykrywające tężyczkę.
W EMG-Neurolog wykonujemy pełną próbę tężyczkową:
elektroda igłowa w mięśniu międzykostnym,
10 minut niedokrwienia opaską uciskową,
hiperwentylacja,
analiza wyładowań wieloiglicowych.
Wynik dodatni potwierdza nadpobudliwość nerwowo-mięśniową.
Badanie obejmuje poziomy zjonizowanego:
magnezu (Mg²⁺),
wapnia (Ca²⁺),
potasu (K⁺),
oraz dodatkowe markery zaburzeń metabolicznych i hormonalnych. To jedyna wiarygodna metoda oceny niedoborów.
W zależności od obrazu klinicznego:
EEG – ocena zaburzeń kory mózgowej,
EKG – arytmie, wydłużenie QT,
echo serca – wypadanie płatka zastawki mitralnej (MVP),
testy psychologiczne (EPQ-R) – ocena typów osobowości predysponujących do spazmofilii.
Leczenie jest zindywidualizowane i obejmuje:
magnez (cytrynian, mleczan, chelaty),
witamina D3,
uzupełnianie innych niedoborów w zależności od wyników.
Dostępne są formy: tabletki, tabletki musujące, mikrogranulki, płynne shoty 375 mg.
UWAGA: przedawkowanie B6 jest częste i może być neurotoksyczne.
Zarezerwowane wyłącznie dla:
zaawansowanej hipomagnezemii,
nietolerancji doustnej,
SIBO lub zaburzeń wchłaniania.
U pacjentów z napadami paniki lub zasadowicą oddechową:
psychoterapia,
leki przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne (dobierane ostrożnie),
benzodiazepiny wyłącznie doraźnie – ze względu na ryzyko uzależnienia.
Większość pacjentów obserwuje poprawę po kilku tygodniach leczenia.
Należy jednak pamiętać, że:
możliwy jest nawrót części objawów po początkowej poprawie,
ok. 25% chorych nie uzyskuje pełnej remisji (czynniki genetyczne),
leczenie musi być prowadzone konsekwentnie i wielodyscyplinarnie.
Tężyczka utajona jest często bagatelizowana przez lekarzy różnych specjalności. Wynika to z:
niespecyficznych objawów,
niedostępności pełnej diagnostyki jonów wewnątrzkomórkowych,
traktowania choroby jako „nerwicy” lub „stresu”.
W EMG-Neurolog prowadzimy kompleksową diagnostykę i leczenie tężyczki – opartą na badaniu EMG, rozszerzonej diagnostyce laboratoryjnej i współpracy z lekarzami innych specjalności.
Jeśli podejrzewasz u siebie tężyczkę utajoną lub obserwujesz opisane objawy, zgłoś się do naszej poradni:
profesjonalna próba tężyczkowa (EMG),
badania jonów z erytrocytów,
konsultacje neurologiczne,
indywidualny plan leczenia,
doświadczenie w diagnostyce pacjentów z objawami lękowymi i somatycznymi.
Wczesna diagnoza to szybszy powrót do zdrowia i pełnej aktywności.
