Postępowanie w udarze niedokrwiennym mózgu

Mianem udaru mózgu nazywamy nagły epizod pojawienia się ogniskowych objawów neurologicznych, na skutek upośledzenia lub przerwania prawidłowego przepływu krwi w danym obszarze tkanki mózgowej.

Deficyt neurologiczny trwający krócej niż 24 godziny, określa się jako przemijający napad niedokrwienia mózgu (TIA). Obecnie jako TIA traktuje się objawy utrzymujące się krócej niż godzinę i nie mające cech trwałego uszkodzenia mózgu. Udar mózgu jest jedną z głównych przyczyn chorobowości i umieralności na świecie. Z badań epidemiologicznych wynika, że jest on trzecią co do częstości przyczyną zgonów w naszym kraju i pierwszą przyczyną trwałego inwalidztwa. Dane szacunkowe twierdzą, że w ciągu kolejnych 20 lat udar mózgu stanie się drugą co do częstości przyczyną zgonów. Powszechność występowania tej jednostki chorobowej na świecie, jak również ogrom powikłań który powoduje, zmusza badaczy do ciągłego poszukiwania przyczyn oraz skutecznych rozwiązań terapeutycznych. W ostatnich 10 latach opublikowano wiele zaleceń i wytycznych, dotyczących postępowania i swoistej opieki nad chorym z udarem mózgu. Uaktualnione wytyczne podejmują problem całościowego podejścia do pacjenta z incydentem mózgowym, począwszy od rozpoznania, poprzez odpowiednią diagnostykę oraz leczenie w specjalistycznych oddziałach udarowych. Duże zainteresowanie nadal budzi fakt wprowadzenia leczenia trombolitycznego w udarze mózgu jako jedynej skutecznej metody leczniczej, która pozwala na zmniejszenie śmiertelności z powodu udaru o 13%.

Udar mózgu przyczyny

Jedną z głównych przyczyn chorobowości i umieralności na świecie jest udar mózgu. Z badań epidemiologicznych wynika, że jest on trzecią co do częstości przyczyną zgonów w naszym kraju i pierwszą przyczyną trwałego inwalidztwa. Dane szacunkowe twierdzą, że w ciągu kolejnych 20 lat udar mózgu stanie się drugą co do częstości przyczyną zgonów. Roczna zapadalność na udar mózgu waha się w zależności od kraju: 127000 przypadków w Niemczech, 112000 przypadków we Włoszech, 101000 w Wielkiej Brytanii, 89000 w Hiszpanii i 78000 we Francji. Umieralność z powodu udaru mózgu również jest różna w różnych miejscach świata i wynosi od 50/100 tys. w Stanach Zjednoczonych do 275/100tys w Rosji. Duża chorobowości i umieralność stanowią duże obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej, wykazano bowiem na przykładzie kilku państw, że leczenie udaru mózgu wymaga znacznie większych nakładów finansowych w porównaniu ze wszystkimi innymi chorobami. Pomimo powstawania i organizacji Oddziałów udarowych oraz wprowadzania wielu nowych metod diagnostycznych i terapeutycznych wyniki nadal nie są satysfakcjonujące. Z nadzieją na poprawę efektów diagnostyki i terapii chorób naczyniowych zaktualizowano zalecenia European Stroke Initiative (EUSI) dotyczące postępowania w udarze mózgu.

Czynniki ryzyka udaru mózgu

Czynniki ryzyka mające wpływ na wystąpienie nagłego incydentu naczyniowego w większości przypadków nie są trudne do zidentyfikowania. Niektóre z nich np.: wiek, płeć, rasa i obciążający wywiad rodzinny nie podlegają zmianom. Wiadomo, że ryzyko zachorowania na udar mózgu jest większe u mężczyzn głównie młodych (35 a 45 rokiem życia) a powyżej 65 roku życia rośnie wykładniczo z każdą dekadą. Badania wykazały również, że częstość występowania udarów mózgu powyżej 20 roku życia jest istotnie wyższa wśród osób rasy czarnej. Dzieci rodziców obciążonych incydentami naczyniowymi również mają podwyższone ryzyko chorób naczyniowych mózgu.

Istnieją uwarunkowane genetycznie jednostki chorobowe mające istotny wpływ na częstość występowania udaru mózgu: arteriopatia mózgowa z zawałami podkorowymi i encefalopatią (CADASIL) Jest to choroba dziedziczona autosomalnie dominująco, wywołana przez mutację genu NOTCH3 zlokalizowanego na chromosomie 19 i występująca pomiędzy 30 a 50 rokiem życia (głównie u mężczyzn) i charakteryzuje się nawracającymi epizodami naczyniowymi, co w konsekwencji prowadzi do stopniowej degeneracji naczyniowej i rozwoju zespołu otępiennego wielozawałowego głównie podkorowego i zespołu opuszkowego. Często objawom tym może towarzyszyć migrena rodzinna stąd wyróżniono odmianę tego zespołu CADASILM. Diagnostyka CADASIL opiera się na klinice i badaniach neuroobrazowych gł. na badaniu NMR mózgu, które uwidocznia rozlane uszkodzenie istoty białej z zaoszczędzeniem włókien U. Obraz ten nie jest jednak specyficzny.